fiction

Ang Pagbabalik
ni Abdon M. Balde, Jr.

Nakadungaw siya sa bintana ng bus papuntang opisina pero wala siyang nakikita sa daan. Naglalakbay ang kanyang isip. Naglalakbay sa makitid at mahabang landas ng kanyang kabataan. Ang nakikita niya ay pira-pirasong alaala, punit-punit na pangitain. Parang libu-libong maliliit na litratong isinabog mula sa tuktok ng isang matayog na gusali. Parang mga paru-parong sumasayaw sa hangin.

May matitingkad na alaala, may mga kupas na pangitain. May masaya, tulad ng pamamastol ng kalabaw sa burol, pamimitas ng bunga ng asin-asin na pambala sa sumpit, at maging ang pamboboso sa silong nina Tiyo Peles kung tag-ani at maraming dayong dalaga. May malungkot din, tulad ng pagkahuli sa kanya nang nangupit siya ng pera sa tindahan din nila. Nilatigo siya ng kanyang tatay at dumugo ang latay sa kanyang hita.

Tatlong alaala ang matitingkad sa lahat: ang sakuna ni Sauro, ang di-pagbalik ni Tiyo Mariano at ang pag-aasawa ni Ason.

Pauwi si Sauro sakay ng kalabaw isang dapit-hapon. Dumulas ang kalabaw habang bumababa sa dike. Nahulog si Sauro, bumulusok at natuhog mula sa puwit hanggang dibdib ng isang palong kawayan. Kapitbahay nila si Sauro at pinanood niya nang nililinis ng imbalsamador ang bangkay sa kanal sa tapat ng bahay nila. Isang kaputol na bituka ni Sauro ang nabitIwan ng imbalsamador at ito’y tinangay ng agos. Sinundan niya ang bituka. Parang ahas itong sumayaw, sumisid at lumitaw sa mabilis na agos hanggang lamunin ito ng imburnal at tuluyang maglaho.

Si Tiyo Mariano ay volunteer na sundalo no’ng araw sa Korea. May kupas siyang litrato na palagiang nakasuksok sa kanto ng salamin sa tokador ng asawa niyang si Tiya Sayong. “’Yang si Mariano ko,” malimit na bulalas ni Tiya Sayong, “maski kailan ay hindi tumanda. Palaging magilas tumayo, parang Teksas na pansabong.” Sa litrato ay nakatayo si Tiyo Mariano sa pagitan ng dalawang sundalong Koreano. Makakapal ang uniporme nila. May yelo ang bundok sa likod nila. Ang tanging bumalik sa Pilipinas ay ang sunog na dog tag ni Tiyo Mariano.

Si Ason ang pinakamatalino sa klase nila. Valedictorian si Ason mula Grade 1 hanggang Grade 6. Ipinangako niya sa sarili na paglaki nila ay pakakasalan niya si Ason. Ang mga anak nila ay magiging kasintalino ni Ason. Third year high school pa lang sila nang magpakasal si Ason sa isang inhenyerong sintanda ng ama niya. Second year college siya nang nabalitaan niyang namatay sa kanser sa baga ang inhenyero. Ang namana ni Ason ay limang gusgusing anak at hanggang-leeg na utang.

Matitingkad ang mga alaalang iyon; may pahiwatig at pagbabanta ng bagsik ng kapalaran at ng karupukan ng tao. Para bang nagsasabing saan ka man mapadpad, ano man ang maging katayuan mo sa buhay, at kanino ka man mapamahal ay huwag mong kalimutan na may taning ang iyong buhay. Hindi ka makakaligtas sa iyong kapalaran. Ang tulos na kawayan ay matagal nang nag-aabang kay Sauro. Si Tiyo Mariano ay nangibang-bansa pa para salubungin si Kamatayan. At si Ason, hindi ba naisip ng matalinong utak ni Ason na ang malaking agwat ng gulang nila ng lalaking iyon ay may panganib ng maagang pagkaulila? Hindi ba naramdaman ni Ason ang pangako na nakaukit sa kanyang puso?

Parang ganoon nga ang pahiwatig. Para bang ang buhay mo’y wala sa sarili mong mga kamay. Pero mukhang hindi tama. Sapagkat kung magkaganoon nga ay bakit pa siya kikilos? Inisip niya: Bakit pa ako magkukumahog sa trabaho? Sa panunuyo? Sa pakikisama sa ibang tao? Maupo na lang ako at pabayaan kong dumating ang aking kapalaran. Kaya?

Bakit nangangarap ang tao? Bakit nananaginip?

Tulad niya ngayon—pagdating sa opisina ay tiyak na tambak na naman ang trabaho. Magmamadali ang lahat. Para bang mauubusan ng oras. Balang araw, sa loob-loob niya, ay magiging manager din ako. Sir na rin ang tawag sa akin. Sasaluduhan na rin ako ng guward’ya sa pintuan. Magkakaroon rin ako ng sariling sekretarya, magandang sekretarya.

Bumalik sa isip niya si Ason. Maganda pa kaya si Ason? Magkasintanda lang sila. Pero dalawang kambal na ang iniluwal ni Ason. Ano kaya ang naging epekto ng panganganak, ng kahirapan at pagdarahop, sa katawan ni Ason? Balita niya’y tumatanggap ng labada si Ason. Siguro’y luto sa sabon ang mga kamay ni Ason. Nag-uslian na ang mga pasmadong ugat sa braso at binti. Sunog na sa araw ang balat. Puno na ng guhit ng kalungkutan ang mukha. Kaawa-awang Ason! Kung nakapag­hin­tay sana siya...

Ano kaya kung umuwi siya sa kanyang nayon at kupkupin niya si Ason? Puwede ba ’yon nang hindi niya kukupkupin ang mga anak nito? Binata pa naman siya at may matatag na trabaho. Siguro’y makakaraos din sila. Ano kaya?

Nang bumaba siya sa bus ay si Ason pa rin ang laman ng kanyang isip. Iniluwa siya ng elevator sa ikapitong palapag ng gusaling kinaroroonan ng kanyang opisina. Pumasok siya sa isang pintuang may nakatatak na tatlong malalaking letrang C: Construction Consultants Corporation.

Halos naroon nang lahat ang mga ka-opisina niya. Ang receptionist ay nagpapahid ng kulay-rosas na lipstick. Ang tatlong draftsman ay subsob na gumuguhit sa kani-kanilang mesa. Dalawang inhenyero nila ang nagtatalo sa harap ng isang plano. Ang tatlong babae sa secretarial pool ay nagpapakitaan ng baon. Wala pa ang manager nila. Siguro’y nasa project inspection.

Marami na ngang papeles sa ibabaw ng mesa niya. Mga cost estimate na dapat ma-review. May change order sa isang project na minsan na niyang na-reject pero ’eto na naman. Makulit ang contractor. May isang plano ng drainage na dapat baguhin. ’Asan ba yong dating drainage plan? Lumapit siya sa sabitan ng mga plano na nakatayo sa tabi ng bintana.

Paglapit niya sa bintana ay nakita niya ang isang maya na nakadapo sa pasamano. Umaawit ang ibon. Pero hindi niya ito marinig dahil nakasara ang bintanang bakal at salamin. Marahan niyang binuksan ang bintana...

Ang awit ng ibon ay kaagad nagdala sa kanya sa mga kagubatan at kabundukan ng kanyang nakalipas na kamusmusan. Para bang sa isang kisap-mata’y nakabalik siya sa kinamulatang kabihasnan. Natulos siya sa pagkakatayo, hindi makagalaw. Tumataba ang kanyang puso sa bawat huni ng ibon. Tumitingkad ang mga alaala. Naririnig niya ang pagaspas ng sanga ng makopa at nadarama ang lamig ng habagat na nag-uugoy sa mga bunga nito. Nalalanghap niya ang iniihaw na hito at dalag. May kalansing ng tabo sa lumang tapayan na nagpaparamdam ng kauhawan sa kanyang lalamunan. Nararamdaman niya sa kanyang binti ang naninigid na lamig ng patubig sa putikang tumana. Halos naaamoy niya ang mga binhi. Naririnig niya ang hagupit sa tubig ng mga buntot ng nagsisipaligong kalabaw sa dako pa roon ng sapa na nakukulapulan ng malubago at kawayan at mangilan-ilang gabing ligaw.

At siya’y nagpasiya: Panahon na para bumalik.

Ang sabi niya sa sarili: Siguro’y ito na ang taning ng buhay ko. Ang ibong ito ang tagapagpaalala. Sino nga ba ang mag-aakalang may ibon pa sa dakong ito ng lungsod?

Sampung taon na nga ba? Mahigit pa. Pagkatapos niya ng engineering sa Legazpi ay kaagad na siyang lumuwas sa Maynila. Kung saan-saan na siya nadistino. Sa Novaliches, sa Antipolo, sa Tayabas, sa Nueva Ecija at sa Bulacan. Nagbubukas ng subdivision, nagtatayo ng planta, nag-aaspalto ng kalsada.Wala na siyang pagkakataong umuwi. Palagi siyang may dahilan: abala sa trabaho, malayo ang distino, mahal ang pamasahe, wala namang okasyon. Siguro pag marami-rami na akong naipon, sabi niya sa sarili, para sa ganoon ay hindi naman alangan ang tayo ko; ayokong masabi nila na walang nangyari sa akin sa lungsod.

Walang nangyari? Ang totoo, nang magkatrabaho na siya, ay nagpakasasa siya sa mga aliw na inilalako ng lungsod. Alin bang club sa Malate o Ermita o Makati o Pasay ang hindi niya napasok? At di ba minsan ay nagumon siya sa alak? Sa babae?

Naalala niya si Jenny na ipinakilala sa kanya ng kaibigan niyang si Edwin. ’Asan na kaya si Jenny ngayon? Dati itong waitress sa Golden Dragon. Hatid-sundo niya noong una. Pero nang makuha niya’t napagsawaan ay di na sinipot.

Si Liza na nakasakay niya sa bus, nakakilala at naging kaibigan. May anak sa labas si Liza, dancer sa club sa gabi at ahente ng insurance sa araw. Ganoon din kay Jenny, nakasawaan.

Si Merle na singer sa Pasay ay ipinasa niya kay Alex. Si Edna na salesgirl sa Makati ay tinakbuhan din niya nang ayaw na itong datnan. Si Rowena ay muntik nang nahuli sa apartment niya ng asawa nito. Si Gerlie, si Irene…at marami pa.

Ilang beses na ba siyang nagkasakit sa babae? Tuloy bumaba ang pagtingin niya sa mga babae. Gumuho ang respeto, para bang ang isip niya ay puwedeng bilhin lahat. May mahal nga lang; may mura naman. May madaling kunin; mayroong padadaanin ka sa santong paspasan. Pero sa bandang huli ay titihaya rin.

Kaya ano’ng nangyari? Heto siya—treinta-singko anyos na ay wala pa ring asawa. Maski kasintahang matatawag ay wala. Asan na ba ang mahihinhing mga binibini ng kanyang kabataan? Yaong mga dilag na ni ayaw pasaling kahit sa braso, parang nadadarang makipagdaupang-palad.

Panahon na nga para bumalik.

Bumalik ang kanyang malay sa kapaligiran ng kanyang opisina. At sa unang pagkakataon ay parang nawalan ng katuturan ang kanyang paligid. Puro papel lamang ang nasa mesa. Kahoy na nagbabalatkayo sa pintura. Pinakinis na semento. Salaming may kulay, pangharang ng sikat ng araw. Hanging galing sa air-conditioner, artipisyal ang lamig. Mga kurtinang nylon at polyester. Mga kagamitang plastik! Nilingap niya ang kanyang mga kasamahan sa trabaho. Mga pansamantalang kaibigan at kakilala. Mabababaw na pagsasamahan.

Ang kanilang opisina ay maliit na mundo sa kalipunan ng libu-libong maliliit na mundo na nabubuo sa pagsapit ng alas-otso ng umaga at nabubuwag sa pagdating ng alas-singko ng hapon. Sa loob ng maliit nilang mundo ay nagkakabiruan sila, nagtatalo, nagkakainggitan at nagkakaibigan. Pero alam nila na pansamantala lamang ang lahat. Walong oras, humigit-kumulang, sa bawat araw. Pagkatapos ay kanya-kanya na naman sila ng hanap ng aliw at kaligayahan sa karimlan ng malanding buhay ng lungsod.

Ibang-iba ang panghabang-panahong pagsasamahan sa kanilang nayon. Doon sa nayon ay alam mo na ang pagkakaibigan ng dalawang nilikha ay mamanahin ng kanilang mga anak at ng mga anak ng kanilang anak. Masusundan ang mga bakas ng kanilang pagsasamahan sa paghihiraman ng gamit sa bukid kung panahon ng taniman o anihan. Sa pagpapalitan ng kandila kapag humahawak sa binyag ng kani-kanilang mga anak. Sa pagsanib ng kanilang mga dugo kapag nagiging magkabiyak ng puso ang mga anak nila. Sa nayon ay hinerasyon ang inaabot ng pagiging magkaibigan. Ibang-iba talaga ang kabihasnan ng nayon.

Panahon na nga para bumalik...

***

Nang siya’y dumating sa kanilang nayon ay sumalubong ang halos lahat niyang kamag-anak. Hindi magkamayaw ang mga tao sa bahay nila. Walang tigil ang dalaw ng mga dating kababata at kaibigan. Animo’y pista ang nayon.

Kung sa bagay, hindi kataka-taka na magkagayon ang kaniyang mga kakilala dahil siya ang kaunaunahang naging inhenyero sa kanilang nayon. Noon ngang nabalita na lilisan siya para kumuha ng kurso sa Legazpi ay nagkaroon pa ng marangyang salu-salong despedida para sa kanya. Ang mga kababata niya ay nag-ambagan pa ng kung ano-anong luto. Minatamis na kundol ang dala noon ni Ason. Pagkatamis-tamis na kundol. Lahat sila ay nagpahiwatig ng pag-asa sa kanyang magandang kinabukasan.

“Pag inhenyero ka na siguro’y makokongkreto na ’tong kalsada natin.”

“Idedesenyo mo ’ko ng bahay, iho. Aantayin ko’ng pagbabalik mo.”

“Mabuti naman at may sarili tayong inhenyero at hindi na lang tayo parating iniinosente ng mga taong-gobyerno. Aba’y makailang ulit nang ginagawa ang tulay sa Hilaga ay bagsak pa rin nang bagsak sa kakaunting taas ng ilog. Mabuti’t matingnan mo’ng tulay na ’yan pag inhenyero ka na.”

“Baka naman pag inhenyero ka na’y hindi mo na kami kilala.”

“Anak, huwag kang makakalimot. Ipinagdarasal ka namin. Lilingon ka sa ’yong pinanggalingan para hindi ka naliligaw.”

“Babalik ka, hane?”

Nang umalis ang bus na magluluwas sa kanya patungong Legazpi ay maraming kumakaway sa magkabilang panig ng batuhang kalsada. Nakangiti sila pero nalulungkot sa paglisan niya. Nakasilip siya sa salamin sa likod ng bus at nagsisikip din ang kanyang dibdib. Babalik ako, bulong niyang marahan. Babalik ako. Kahit magpakailan man.

At siya nga ay bumalik. Kasama niya ang dalawang ka-opisina: ang inhenyerong si Edwin at si Alex na draftsman. Sila ang pinakamatalik niyang kaibigan.

Habang pinagkakaguluhan siya ng kanyang mga kamag-anak sa salas ay kausap naman si Edwin at Alex ng Tatay niya at ilang tiyuhin.

“Natutuwa kami’t hindi n’yo pinabayaan ang anak ko,” sabi ng Tatay niya.

“Kami naman ho talaga ang magbabarkada. Parang kapatid na nga ang turing ko sa kanya,” sagot ni Edwin.

“Kumusta ba naman siya sa trabaho, iho? Alam mo’y napakalaki ng pag-asa namin sa batang iyan,”ang Tiyo Munding niya ang nagsalita.

“Naku okey po sa trabaho. Sharp ho ’yan at mabilis”

“Ano ba ’yong sharp? Ha, Tino?”

“Matalino, Ka Munding.”

“Alam mo, inaasahan namin siyang bumalik dito pagkatapos niyang pumasa sa eksamen. Pero mukha yatang nawili sa Maynila,” sabi uli ng Tatay niya.

Si Alex ang sumagot.“Nasabi nga niya sa amin ’yon. Pero gusto niya’y magka-experience muna siya sa malalaking project. Siyempre dito sa baryo ay maliliit lang ang mga project, hindi niya magagamit lahat ng pinag-aralan niya.”

“May katuwiran din naman,” sabi ng Tatay niya. “Kaya lang, mahigit sampung taon na. Hindi na siya kilala ng mga tiyuhin niya dito. Kung di pa kami paminsan-minsang lumuluwas ng Maynila ng Nanay niya ay di na siguro kami matatawag na pamilya.”

“Matagal ko na ho siyang kilala kaya kabisado ko na’ng ugali niya,” sagot ni Edwin. “Malalim siya sa anumang bagay. Serious at moody. Pag nawili sa isang bagay ay bigay-todo. Noon nga hong enjoy siya sa night life namin ay sumobra naman. Minsan, paumagahan pa. Para bang palaging may hinahanap siya. Parang palaging kulang. Pag lasing na ay lumilipad na ang utak. Naaalala niya kayo. Itong lugar n’yo. Labasan na ang mga kalabaw sa kuwento niya. Natatawa nga ho kami’t pati pangingisda sa ilog ay ikinukuwento—di ko naman maintindihan dahil laking-Maynila ako. Tawag ko sa kanya’y farm boy. ’Yong si Tiyo Mariano’t si Aling Sayong ho ba ’yon? At saka ’yong natuhog ng kawayan. At saka si Ason...”

“Si Ason?” biglang tanong ng kanyang Tiyo Munding, “’yong biyuda ni Engineer?”

“Yon nga po. In love ho siya doon.”

“Kay Ason? Aba, lima na’ng anak ni Ason! Saka...” Napailing ang kanyang Tiyo Munding. “Sa lahat ba naman ay ...sa bagay kababata nga niya si Ason. Akalain mo—may sikretong amor pala kay Ason!”

“Alam n’yo, nitong mga nakaraang linggo ay palagi na niyang bukang-bibig si Ason at itong baryo n’yo. Puro ho mga experience niya no’ng bata pa siya ang ikinukuwento.”

“Sige nga, ikuwento ninyo ng buo ang nangyari,” sabi ng Tatay niya kina Edwin at Alex.

Nagtinginan ang dalawa.

“Mauna ka na,” sabi ni Alex kay Edwin. “Kayo naman ang magkasama no’ng Linggo ng gabi.”

“Pero ikaw ang nakakita sa kanya no’ng Lunes,” sagot ni Edwin. “Yong akin ay obserbasyon ko lang naman. Ewan ko nga kung ’yon ang nasa isip niya.”

“’Di bale,” sabi ni Alex, “sa ’yo na mag-umpisa at tatapusin ko.”

Humarap si Edwin sa Tatay niya. Sandaling nag-isip.

“Actually po, hanggang ngayon ay hindi maliwanag sa amin ang lahat. In fact, nagtalo pa rin nga kami ni Alex sa biyahe. Nito po kasing nakaraang linggo ay parang bigla siyang naging palaisip. Malayo palagi ang tingin. Parang may problema. At no’ng Linggo nga po, dahil birthday ko ay nagkainuman kami sa bahay. Masaya siya no’ng una, may kabilisan nga lang uminom. Sabi ko nga ay dahan-dahan lang at limitado ang budget ko. ‘No problem,’ sabi niya, ‘akin ang huling kahon.’ Sa madaling sabi, enjoy kami hanggang past twelve na ng gabi, umaga na. Nag-uwian na ang lahat, pati nga itong si Alex...”

“’Ala kasi kaming katulong sa bahay at mahirap gisingin ang biyenan ko...” singit ni Alex.

“Yon nga,” patuloy ni Edwin, “nag-uwian na sila pero siya ay tila ayaw pang umuwi. Sabi ko nga, doon na matulog sa amin. Kaya lang, may pasok kinabukasan at kailangan din niyang magbihis. So, tuloy ang inom naming dalawa.

“Later, ay naglabas na siya ng mga nasa loob niya. Kesyo napakalaki ng pagkukulang niya sa inyo. Napakarami na daw ng promises niya na di natutupad. Uprooted na daw siya sa kanyang pi­nangga­lin­gan. Hindi raw siya natutong limingon. Masyado daw siyang nawili sa Maynila, sa mga bisyo. Natatakot daw siya na pag umuwi siya dito ay ma-realize niya na alienated na siya sa inyo.

“Saka ’yong mga kaibigan at kababata niya, baka daw pag umuwi siya nang gayon na lang—na wala man siyang naiuuwi na mahahalagang bagay o pera ay baka raw lumabas na mas mabuti pang di na siya pinaghirapan ninyong mapagpaaral. Ganoon nga po, puro sentimiyento.

“Pagkatapos ay nabuksan na ang secret love niya. Talaga daw matindi ang tama sa kaniya. Sabi ko nga, baka puppy love lang ’yon dahil bata pa siya noon. Pero di raw, kasi lahat daw ng babae sa Maynila ay ikinu-compare niya kay Ason. Sabi ko naman, simple lang ang dapat niyang gawin: umuwi siya dito at ligawan niya uli. Pero ang ikinakatakot daw niya sa lahat ay baka hindi na si Ason ’yong Ason na inibig niya noon. Sabi ko, siyempre iba na, sa tagal ba naman niyang nawala. Di ho ba? Siyempre, nagka-edad na rin siguro ’yong tao.

“Tapos, ang tanong niya, kung magkaganoon daw nga, saan na niya hahanapin si Ason niya? Natawa nga akong nabigla. Biniro ko pa nga. ‘Dito,’ sabi ko, at itinuro ko ang ulo niya. ‘Sa isip. Sa imagination mo. D’yan kaya mong gawin lahat ng gusto mo. Sabi nga ni Nonoy Zuniga, diyan ay kaya mong igapos ang ihip ng hangin. D’yan ay kaya mo siyang hagkan.’ Mukhang mali yata ang biro kong ’yon. Bad joke. Kaya lang, tipsy na rin ako sa dami ng nainom. Tapos no’n, tumahimik na lang siyang bigla. Akala ko nga’y nakatulog na. Pero nang magsindi ako ng sigarilyo ay nakita kong umiiyak siya. ‘Pare, bakit?’ tanong ko sa kanya. ‘Down lang ako,’ sagot niya. Masyadong depressing daw ang nangyari sa kanya. Sabi ko, ‘Wala ’yon, mga simpleng problema. Ha’mo, magbabakasyon tayo sa inyo. Tayong tatlo nina Alex.’ At ’yon nga ang nangyari. Kaya heto kami ngayon. Kaya lang...”

“Ganoon lang?” tanong ng kanyang Tatay. “Anong klaseng problema ’yon? Akala ba niya ay di namin siya mauunawaan?”

“Iba po yang anak n’yo,” susog ni Edwin. “Sabi ko nga ay masyadong malalim. At saka may pagka-sensitive. Madaling bumigat ang pakiramdam. Pero, sabi ko nga kanina, ay observation ko lang ’yong akin. Wala po ako sa opisina kinabukasan ng Lunes dahil dumiretso ako sa project. Si Alex po ang naroon nang dumating siya. Iba naman po ang version niya. Sige nga, Alex, ikaw naman ang magkuwento.”

Lumunok muna ng laway bago nagsalita si Alex.

“Na-late nga po siya ng konti no’ng Lunes,” simula ni Alex. “Sabi nga ni Edwin ay inumaga silang dalawa. Kaya nang pumasok siya sa opisina nang walang imik, sa loob ko ay may hangover lang o kaya ay inaantok sa kakulangan ng tulog. Gumuguhit po ako sa mesa ko nang makita ko siyang nakaupo sa desk niya at hinahalungkat ang mga papel. Maya-maya ay may iniladlad siyang plano. ’Yong drainage lay-out ng isang project namin. Pinag-aralan niya, ata.

“Tapos, nakita ko na lang siyang nakaharap sa isang bintana. Parang may tinatawag sa labas. Matagal siyang nakatayo doon. Kumuha po ako ng tracing paper sa stock room namin. Nang bumalik ako sa mesa ko, wala na siya sa kinatatayuan niya. Pero wala rin siya sa mesa niya. Akala ko nga’y nag-jingle. Eh, umano po sa toilet.

“Tuloy nga po ako sa pagguhit ko. Kaya lang, napansin ko na bukas ang bintana—naka-aircon po ang opisina at hindi dapat na bukas ang bintana. Binitiwan ko na ang pen ko at pinuntahan ko ang bintana para isara. Pagdungaw ko po ay, ayun, nakita ko na… na may pinagkakaguluhan sa labas, sa ibaba!”

“Eh, ano naman ang deklarasyon no’ng pulis na nakita sa kanya?” Si Tiyo Munding niya ang nagtanong.

“Traffic aide lang po ’yon, hindi pulis,” sagot ni Alex. “Sabi nga po no’ng traffic aide ay nakita daw niya na may lalaking nakatayo sa gilid ng bintana sa building namin. Akala daw po niya ay tagalinis. Yon ho bang maintenance man. Kaso, nagtaka daw siya at hindi naman nakaayos pangtrabaho. Isa pa, sa taas daw po’ng ’yon na pitong palapag ay wala man lang lubid o kableng hinahawakan.

“Ang hindi po namin maintindihan ay ’yong kuwento ng isang janitor sa katapat naming building. Nasa ikawalong palapag ang janitor, at nagkataon ngang naglilinis ng salamin sa bintana nila. Nadungawan daw niya na lumabas sa bintana ang isang lalaki—siya na nga po—at may hinuhuli daw pong ibon!

“Tapos...”—parang nag-alangang ituloy ni Alex ang kanyang sasabihin—“tapos...ay nadulas daw po!”

back to fiction | home