fiction
Dagiti Agur-uray iti Asi
ti Baybay
ni Jose A. Bragado
SINIRSIRIG ni Lakay Polon ti paar-aramida
a biray. No maikapet dagiti agsumbangir a tabla
a pannakadidingna iti ngato, birayen. Matungpalen
ti arapaapna a maaddaan iti biray ken daklis iti
ipon.
Kinitana ti relona. Alas siete.
Sakbay ti alas otso no agsangpet dagiti agtartrabaho
iti biray.
Agpidpidut kadagiti agkaiwara
a sangkap idi sumangpet ni Idiong, ti pannakamaestro
dagiti allawagi. Taga-Rancho ni Idiong, ti purok
iti asideg ti sabangan.
“Adda damagko idiay
Rancho, tata,” kinuna ni Idiong bayat ti
panangiruarna kadagiti alikamenna iti bay-on.
“Adda kano ordinansa idiay Caoayan a mangiparit
iti panagdaklis iti ipon.”
“Apay kano nga iparitda?”
kasla aleng-aleng nga insungbat ni Lakay Polon
ket intuloyna ti nagpidut kadagiti sankap a pagtungo
ni baketna.
“Gapu ta nakirang
kanon ti lames a makalapan. Tapno umadu, masapul
kano a maiparit ti agkalap iti ipon. Ad-adu kano
ti pakairanudan dagiti tattao no dumadakkel dagiti
ipon.”
“Di met palileng ken
bunog ti pagbalinan dagiti ipon?” dinamag
ti lakay a nangipisok kadagiti naurnongna a sangkap
iti pisang a kuribot.
“Samman, tata.:
“Wen, a, ngem di met
makalap amin ti ipon. No agdawel ti baybay ket
mairana nga adda ipon, saan met a madaklis dagitoy.
Pudno nga adda agsarep iti karayan wenno agkaput,
ngem mano met laengen ti maalada? Ket agingga
ita, saan met nga immadu ti lames. Sangkaagal
dagiti kapurokak nga awan ti makalapanda iti karayan.”
“Dayta ngarud, tata,
ta dida ammo ti estoria ti ipon,” kinuna
ni Idiong. “Nagdamagda koma.”
“Kitaem laengen, manipud
idi adda puotko, addan daytoy ipon a dakdaklisentayo
manipud Oktubre agingga iti Enero. No dadduma,
adda pay iti Setiembre, ken iti salsalput iti
Pebrero. Kaaduanna a tallo la nga aldaw nga agdaklistayo
ta pagam-ammuan ket addadan idiay karayan. Ket
pasurongda daytan a pasurong. No sadino ti pagtungpalanda,
awan ti makaammo. Amangan no dumanonda idiay Abra.”
“Sadanto agsalog a
bunog no dadakkelda,” insarunong ni Idiong
nga agas-asa itan iti paet.
“Ala, no iparitda
idiay Caoayan, saan a bale. Basta saanda nga iramraman
ti ilitayo” kinuna ni Lakay Polon a nangbagkat
iti kuribot a naglaon iti sangkap sana impaigid
iti puon ti lugo.
“ti dakesna, tata,
ket kayat dagiti bokal nga iraman dagiti ili a
rumrummuaran ti ipon.”
“Mabalin kadi ti kasta?
Ania ti kuma ti mayortayo?”
“Adda kad’ mabalin
ti mayor no aggapu itingato ti linteg?”
naggarakgak ni Idiong.
“Adda kadin idiay
kapitolio dayta nga ordinansa.”
“Adda kano idiayen,
tata, ta naaprobaranen idiay Caoayan. Tapno agbalin
nga ordinansa, masapul a pasingkedan dagiti bokal
ken ti gobernador. Isu a kayat kano met dagiti
bokal nga ilawlawa ti sakupenna. Ket mairaman
ti ilitayo.”
“Madi daytan, a.”
kinuna ni Lakay Polon. “Apay nga iramramanda
ti ilitayo no awan met ti kasta nga ordinansana?
Ania la ti kunan ni mayor? Di pay kasla bambanti?”
“Ti dakesna, tata,
ket saanda nga agkadutdotan. Sabali ti partido
ni mayor ken saanda nga ikabkabilangan. Dayta
ti gapuna nga awan ti tulong ti gobierno probinsial
a dumanon iti ilitayo.”
“Uray pay. Masapul
nga irupirna ti kalintegantayo. Agpetision. No
awanen ti agdaklis iti ipon, ania pay ti pamastrekan
ti ili?” kinuna ti lakay.
“Ket saandan, a, nga
agsueldo, tata.” Nagkatawa ni Idiong. “Rabakenyo
ti lima a pesos nga itiketda iti sangalata nga
ipon a rummuar iti ili?”
“Ania ngay ti kuna
dagiti daklisan dita Rancho?”
“Agririda met, a,
tata. No saankamin nga agdaklis, pangalaanmi ngayen
iti pagbiagmi? Saankami met nga agtaltalon. Manmano
met ti kaadda ti madaklisan nga ikan.”
“Pay man ta kasaokto
dagiti daklisan ditoy purokmi,” kinuna ni
Lakay Polon. “No awan ti maaramidan ni mayor,
mapankami idiay kapitolio tapno kasaritami ti
gobernador.”
“Nasaysayaat, tata,
no agtutulagkayo amin a daklisan ta sangsangkamaysakayo
a mapan ken ni mayor, ken uray ni gobernador.
Napigpigsa ti timekyo no adukayo.”
“Adda ngata limapulo
a daklis ditoy ilitayo?” dinamag ti lakay.
“Adda, a, tata, malaksid
laeng dagiti daklisan iti Oribi ken Puro. Adu
pay dagiti aggapgapu idiay Biao ken San Pedro
idiay Narvacan ken Santa Maria.”
Rinugianen da Idiong ti nagtrabaho
iti biray. Addan dagiti pito a karpintero.
Immuli ni Lakay Polon. Namles.
Kinitana pay ti langana iti agkuskusapo a sarming
ti aparador. Saanna a patien a limapulo ket limanan.
Ub-ubing ti langana ngem iti tawenna. Adda ketdin
saggaysa nga ubanna. Ngem awan pay ti madlawna
a kuretret ti rupana. Dina ammo no busnag wenno
lusiaw ti pudawna. Saan ngamin a main-initan idi
agtrabaho idiay Manila.
Nagpalaud ti lakay. Inunana a
kinasao ni Sidro a kabisilia ti maysa a daklis.
Imbagana ti naammuanna ken ni Idiong. Nadamag
kano metten ni Sidro dayta.
“No ngata mapantayo
ken ni mayor, barok, ta agpatulongtayo?”
kinunana.
Nayat ni Sidro. Napanda kinasarita
da Lakay Ullong ken Tata Mundo. Tallo ti daklis
iti purokda ket maikapatton no malpas ti araramidenna.
Nagtutulagda nga agudongda iti
dayta a bigat. Nadutokan ni Lakay Polon a pannakangiwatda
ta ammoda nga adda adalna. Inannugot met ti lakay.
Masapul nga ipakitada nga adda sangida. Apay ketdin
nga iparitda ti panagdaklisda? Kakaisuna a maminsan
laeng a rummuar ti ipon iti makabulan ket tallo
agingga iti uppat met nga aldaw nga agkalapda.
Gagangay met nga uppat wenno lima a bulan iti
makatawen nga adda ipon. No pagtaudan daytoy,
awan ti makaammo. Kuna dagiti nagkauna a lallakay
a lubuag ti taaw ti ipon. Rummuar ti ipon iti
maikapito agingga iti maikasangapulo ket tallo
iti kidem. Mangrugi ti panagbilang iti kidem iti
kabus.
Idi laeng a makita ni Lakay Polon
ti mayor. Nammuanna nga anak gayam ti maysa a
kinaadalanna idi iti haiskul iti ilida. Impakaamona
ti gagarada.
“Naammuak met ayta
a panggepda,” kinuna ti mayor. “Pinadaskon
ti simmupiat ta ammoyo met no kasano ti panangisakitko
kadakayo a mannaklis. Ngem didak dinengngeg. Ammoyo
metten, nasakit ti papangresanda kadagiti saanda
a kapartiduan.”
“Ania ngarud ti nasayaat
nga aramidenmi, mayor?” dinamag ni Lakay
Polon.
“Agpetisionkayo. Dakayo
amin a mannaklis ditoy ilitayo.”
“Nasayaat ngarud no
agtitipon amin dagiti daklisan ditoy munisipio,
mayor, ta pagsasaritaantayo ti aramidentayo.”
“Bay-anyo ta suratak
ngarud dagiti daklisan, tata, sakayto pakaammuan.
Ta tulagentayo ti iwayattayo,” insungbat
ti mayor.
Nadagsen dagiti saka ni Lakay
Polon idi pumanawda iti opisina ni mayor. Kasanon
no mapaayda iti panggepda? Kasla narpuog metten
ti arapaapna. Sinapsapana ti nagretiro iti trabahona
gapu laeng iti ayatna a maaddaan iti daklis. Kayatna
met ti maawagan iti kabisilia.
Nangrugi a tinarigagayanna ti
maaddaan iti pagkalap idi agad-adal pay laeng
iti sekundaria iti ilida. Nakidakdaklis laeng
idi. Kanayon nga ungtan ti ulitegna a kabisilia.
Kakaasi pay a baonbaonenda. Gapu ngata ta ulilan
iti ama ket ammoda nga awan ti mangisakit kenkuana.
Sensilia pay idi ti pangibilbilanganda kenkuana
idinto ta aggaud, agsabo ken agguyod met. Tumapog
pay iti danum iti rabii uray kasano ti kalamiisna.
Trabaho ti bugador ti trabahona. Ngem gapu ta
barito, ipilit dagiti lallakay a maipada kadagiti
babbai ti bagina no tiempo ti bingay ti dinaklisanda.
Manipud idin, naimulan ti suronna
kadagiti panglakayenda. Nasursurona met ti nagarapaap.
No maaddaanto iti bukodna a daklis, ipakitananto
met ti bilegna.
Isu nga idi agturpos iti sekundaria,
napanen iti layasan. Ammona a dinanto a magun-od
ti arapaapna no agtalinaed iti purokda. Purawton
ti wak no makaurnong iti igatangna iti daklis
no makidakdaklis laeng.
Saan a nagpilpili iti trabaho
idi addan idiay Manila. Dandani napadasanna amin
a kita ti nadagsen a trabaho. Nagkantero ken nagkarpintero
iti konstruksion. Agingga iti nakastrek a mensahero
iti nagtrabahuanna a konstruksion. Inanusanna
metten ti nagadal iti rabii. Ket inleppasna ti
komersio iti innem a tawen. Nakastrek met iti
nasaysayaat a trabaho ken dakdakkel a sueldo.
Nagikkat iti trabahona kalpasan
ti duapulo ket lima a tawen. Dakkel bassit ti
naalana a retirement pay nupay awan pay ti innem
a pulona. Kayatna ngamin ti agsubli iti purokda
ta iwayatna ti arapaapna. Maysa, patienna nga
at-atiddog ti biagna no agnaed iti igid ti baybay.
Kasla aglalami iti siudad. Pulos a di agling-et.
Agmalmalem nga adda iti nalamiis nga opisina.
Sa la makapagwatwat no adda iti balayda iti Domingo.
Nagawidda nga agassawa. Dakkel
met ti naala ni baketna iti panagretirona a mannursuro.
Nagbati dagiti tallo nga annakda iti siudad. Agtartrabaho
ti inaunaan idinto nga agbasbasa iti kolehio dagiti
dua nga inaudi.
Idi sumangpet iti purokda, kinasaritana
a dagus dagiti kakabagianna nga awan daklisna.
Mayatda iti panggepna. Adu pay ti nangisingasing
a gumatang laengen iti Segunda mano a daklis ken
biray. Imbagada nga adda tagilako idiay Rancho.
Tila mangidaklis. Napan kano ngamin idiay Hawaii
ti akinkukua. Imbati la daytoy iti kabsatna. Bareng
kano pay no matawaranda iti trentay singko mil
ti biray ken daklis. Ngem kayatna ti baro a biray
ken daklis. Amangan no adda tawidenna a buisit
iti daan.
Idi napan a lawas, napanda idiay
Vigan tapno agsapul iti tabla nga aramidenda a
biray. Inkuyogna ti maysa a karpintero a makaammo
a kumita iti nalagda a kayo ken naamnut iti danum
nangruna iti apgad. Ngem awan ti nasapulanda kadagiti
tableria. Napanda idiay Cabugao. Adda maysa a
para kasko. Agatiddog daytoy iti tallopulo a kadapan
ken agakaba iti tallopulo a pulgada ken dua pulgada
ti kapuskolna. Adda met sangaparis a tabla a sangapulo
ket innem a kadapan ti kaatiddogna a duma iti
kasko. Agakaba daytoy iti maysa a kadapan. Adda
pay dua nga agatiddog iti tallopulo ket dua a
kadapan ken agakaba iti duapulo ket dua a pulgada.
Ken ti akinngato a diding nga agatiddog iti tallopulo
ket innem a kadapan ken agakaba iti sangapulo
ket walo a pulgada.
Manmano ti kastoy a rukod ti tabla
ket nupay nangina, kapilitan a ginatangda. Awan
ngamin ti masapulanda kadagiti dadduma a tableria.
Idi kanikatlo nga aldaw nga inrugida
a sinangal ti biray ta kinitada pay iti lunario
ti napintas a bilang. Kuatro. Nabileg kano nga
aldaw. Nagpartida iti aso ken kalding. Adu ti
immay nakipatagnawa iti umuna nga aldaw. Ammo
ni Lakay Polon a saan a ti trabaho ti immayan
dagiti kapurokanna no di ket ti pagpasidana. Ngem
saan a bale. Kasapulanda ti adu a tao nga agbagkat
kadagiti tabla ta nadagsen dagitoy.
Idi kalman, nagpa-Vigan manen
a kinakuyogna ti maysa a kaanakanna a makaammo
iti nasayaat a kita ti gatangenda nga abel a para
iti daklis. Kayatna a bayat ti panagtrabahoda
iti biray, adda met agdadait iti daklis. Bareng
no maikamakamda iti panagdadaklis iti ipon iti
umay a bulan.
Beinte singko mil ti naigatangda
iti abel idi kalman. Agkurang kano pay ta agatiddog
iti sangagasut ket duapulo a metro ti aramidenna
a daklis. Agakaba ti sungaban iti sangapulo ket
dua a metro. Gumatangto pay iti nylon a tali a
pagguyod. Masapulda pay ti tali iti ban-ay ken
iti gamaw. Ken buli. Iti pattapatta ni Salong
a kinakuyogna, aganay a kuarenta mil ti busbosenna
santo agbukel a daklis. Iti ababa a pannao, makabusbos
iti nasurok a pitopulo ribu a pesos iti biray
ken daklis.
Sabagay, no adda gasatna, makatawen
laeng ket masabrotnan ti puonanna. Kas kuna dagiti
kapurokanna, adda kano pay nakakuarta iti beinte
singko mil iti maysa a panagiipon laeng. Nakasakawda
kano iti pangen ket nakaalada iti lima a kostal.
Agduapulo a lata ti gas ti laonen ti maysa a kostal.
Idinto nga agpateg iti nasurok a dua gasut a pesos
ti maysa a lata.
Nakigtot pay ni Lakay Polon iti
naammuanna. Idi pumanaw iti purokda, agpateg laeng
iti sangapulo a pesos ti sangalata. Pasaray pay
tallo a pesos no adda laokna a reprep, wenno maala
iti sardam ket sa laeng mailako iti agsapa.
Ngem mano met ti pateg ti sangasalup
a bagas idi? Pesos. Ita, pito a pesos ti sangakilo
iti napintas a bagas, saanen a salup. Mano met
ti plete idi manipud Santa agingga idiay Manila?
Lima a pesos. Ita, nasuroken a sangagasut a pesos
iti ordinario. Nanginngina iti beinte singko pesos
no air conditioned.
NALPAS ngatan dagiti allawagi
a nangaldaw ta agil-iladen dagitoy iti tabla iti
sirok ti logo a pagtartrabahuanda. Agur-uroken
dagiti dadduma. Nalaka a makaturogda ta napariir
ditoy. Kastana met idi agtartrabaho iti konstruksion.
No malpasda a mangaldaw, yiladda met kadagiti
pakni. Kasla ngamin pumigsada no mairidepda uray
sangkakuddot laeng. Idi kitaenna ti relona, nalabesen
nga alas dose.
Immuli iti balayda. Aginana santo
mangaldaw. Iti panagtugawna iti ampir ti tawa,
namulenglenganna manen ti narukopen a balayda.
Tawidna daytoyen kadagiti dadakkelna. Naimbag
ta immabuloy ti maysa a kaanakanna a nagyan ditoy.
No saan, amangan no narpuogen. Wenno inanayen.
Ala, inton maiwakasna ti daklisna, isarunonanto
a tarimaanen ti balay.
Napalabas ti sumagmamano nga aldaw.
Dandani malpasen ti biray. Bareng no malpas iti
dayta a lawas. No malpas, awisennanto ni Apo Padi
ta pabendisionanna. Bareng no nagasatto. Ilumbadanto
pay inton piesta dita Rancho ken iti purokda.
Tallo kano metten a tawen nga agpipiesta ti barioda
ket adda latta lumba ti biray. Patienna a napardasto
daytoy ta mayat ti undayasna. Maysa, baro pay
ket nalag-an.
Narugianda metten ti nagdait iti
abel. Agar-aramiden dagiti dadduma iti gamaw.
Nanangdan ti lakay kadagiti kapurokanna a napan
nagpukan iti kayo idiay bantay iti aramidenda
a gamaw ken ikabilda a paggaudan ti biray. Aramidenda
metten a pakawan ti gaud dagiti dadduma.
No malpas ti daklis, utongannanto
met tapno nagasat. Agpartinto iti baboy ken manok.
Ket nalagipna ti kinaagtutubona no kasta nga agutongda
idi iti daklis. Makijn-innagaw idi iti sinukat.
Imasenna ti innapuy a diket ken nalaokan iti getta
ti niog. Makiin-innuna pay idi a sumrek iti bubo
ta kasla isuda kampay ti ipon wenno lames a maala
ti daklis. Ket tunggal agutongda idi, makaalada
latta iti kinostal. Adda pay a biag daydi apongna
a Pilar a manglulualo iti utong.
MAYSA nga aldaw, iwarwardas ni
Lakay Polon ti aramiden dagiti agtartrabaho idi
dumteng ti maysa nga empleado ti munisipio. Adda
surat nga intedna kenkuana. Mapanda kano amin
a daklisan idiay munisipio inton maikadua nga
aldaw. Agpa-Viganda met laeng kalpasan ti mitingda.
Sinegseggaan ni Lakay Polon dayta
nga aldaw. Idi madanon ti Mierkoles, sinapsapada
ti napan idiay munisipio. Idi dumtengda, nakasaganan
ti petision a pirmaanda.
Nabiit ti mitingda. Imbaga laeng
ti mayor ti panggep ni Lakay Polon ken ti nagsaritaanda
a petision. Ken imbagana a mapanda amin idiay
Vigan, malaksid iti mayor, ta kasaritada ti gobernador.
No kas pagarigan ta napirmaanen ti ordinansa,
kiddawenda nga ibabawida. A saanda nga ipatungpal.
“Saankayo nga umay,
mayor?” nakuna ni Lakay Polon.
“Saanen. Ad-adda laeng
a kaguranak ni gobernador no makitanak. Amangan
no dina la ngarud patgan ti kiddawtayo.”
“Ngem napigpigsatayo
no dakayo,” insungbat ni Lakay Polon.
“Pudno dayta, tata.
Ngem sabali ni gobernador. Sabali ti panagkitkitana
kaniak. Kabusornak unay. Sikan ti dutokak a pannakangiwat
ti grupo. Patiek a kabaelam nga ikalintegan ti
kidkiddawentayo.”
Saanen a nagtagtagari ni Lakay
Polon. Nadamdamagna idin ti politika iti probinsiada.
Nalabit a kasta ti kadagsen ti panagbinnusor ti
mayor ken ti gobernador ket mairamraman dagiti
awan basbasolna nga umili.
Nagpakadada. Gapu ta nasurokda
a duapulo, nagsisinada iti pagluganan. Nagtutulagda
nga agkikitada iti sango ti kapitolio.
Nasurok a sangapulo dagiti immune
a naglugan iti mini-bus nga agpa-Vigan. Immudi
da Lakay Polon a kaduana dagiti kapurokanna. Idi
makaluganda, ni Lakay Polon ti nagbayad iti pleteda
a nasurok a sangapulo.
Nasurok a kagudua ti oras ti biahe.
Ket inkarkararag ni Lakay Polon a saanda koma
a mapaay iti panggepda iti gobernador.
Idi dumtengda iti Vigan, addan
dagiti immune a kaduada nga aglinlinong iti sirok
ti mabolo iti sango ti kapitolio. Naggigiddanda
nga immuli iti agdan ti kapitolio. Impalagip manen
ni Lakay Polon ti nagtutulaganda nga aramiden.
Napasennaay ti lakay idi maammuanda
nga awan pay ti gobernador.
Dinamag ti sekretario probinsial
ti gagarada. Imbaga ni Lakay Polon.
Nagwingiwing ti sekretario. “Naaprobaranen,
tata,” kinunana.
Isu met a sumrek ti maysa nga
agkabannuag. Imbaga ti sekretario a maysa a bokal
daytoy.
“Ania ti gagarada?”
dinamag daytoy.
Imbaga ti sekretario.
“Kasta?” nakuna
ti bokal. “Maykayo ditoy, tata.”
Nagturongda iti opisina dagiti
bokal. Awan ti tao a nadanonda. Nagtugaw ti bokal
iti sango ti lamisaanna. Ginuyodna ti alud ti
lamisaan ket inruarna ti maysa a folder.
“Maymaysaak a nangikalintegan
kadakayo ngem awan ti naaramidak,” kinuna
ti bokal. “Ammok ti problemayo ta nagtaudak
met iti pamilia dagiti mangngalap. Maysa, ti panagdaklis
iti ipon ti kangrunaan a pamastrekan ti iliyo.
No saankayon nga agdaklis, kasanon ti panagbiagyo?
Inlawlawagko dayta. Ngem amok a paset ti politika
ti napasamak. Bassit ngamin ti nabutos ni gobernador
iti iliyo. Kasta met dagiti padak a bokal. Panagkunak,
agibalbalesda.”
“Apay a dakami nga
umili ti pagibalesanda? Iti kasta nga araramidenda,
lumawlawa laeng ti di panagkikinnaawatan ti gobierno
ken dagiti umili. Ad-adda nga awanto manen ti
mabutosda inton sumaruno nga eleksion. Imbes nga
agimulada iti ayat, gura ti imulmulada kadagiti
tao.”
“Talaga a kasta ti
politika, tata,” kinuna ti bokal. “Kinapudnona,
saandak nga ibilbilang iti provincial board ta
agmaymaysaak a nailaok iti partidoda. Siak laeng
ti nakaruar iti partidomi. Agkapartidokami iti
mayoryo. Nupay kasta, kasaritayo ti gobernador
bareng no maawatanna ti panggepyo.”
Impakita ni Lakay Polon ti petisionda.
Nagtungtung-ed ti bokal idi mabasana.
“Husto ti inaramidyo,
tata. Nagsayaat koman no nasapsapakayo. Idi koma
pay saan a napirmaan.”
“Adda ni gobernadoren,”
adda nagkuna iti ruar.
Nagturong da Lakay Polon iti opisina
ti gobernador. Ngem imbaga ti sekretario nga adda
bisitana ket nagurayda.
Napalabas ti kagudua ti maysa
nga oras. Kasla masarsaraban ti barukong ni Lakay
Polon no mangngegna ti paggaak dagiti adda iti
uneg. Aglalo ket sangkakitana ti oras. Amangan
no rummuar dagitoy iti alas dose.
“Asino ti sangaili
ni Apo Gobernador, sir?” dinamag ni Lakay
Polon.
“Maysa a mayor dita
amianan.”
Saanen a nagtagari ti lakay. Kaburburik
gayam ti gobernador ti kasarsaritana.
Napalabas pay ti kagudua ti maysa
nga oras. Dandanin alas dose.
“Ammo kadi ti gobernador
ti kaddami, sir?” saanen a makatutor ni
Lakay Polon. Masemsemen.
“Urayenyo a pastrekenkayo!”
naingar ti sekretario.
Nagkusipet ti lakay. Kasta kadi
ti sungbat dagiti agkunkuna nga agpaay kadagiti
umili? Immanges laengen iti nauneg bareng maalayayan
ti umirteng manen a barukongna.
Idi agangay, adda rimmuar a lalaki.
“Ti gobernador?”
insikil ni Lakay Polon iti kaabayna.
“Saan nga isu,”
insungbat ti taga-Rancho. “Isu dayta rummuaren.”
Minatmatan ni Lakay Polon ti nakatisirt
nga agkabannuag a nakisarita iti sekretario. Iti
panagkitana, saan a mapagtalkan ti kinatao daytoy.
Kasla aglanglanga a sarangusong ken managbabai.
Ken nakuspag. Kasano a naggobernador daytoy? Apay
a pinangabakda?
Immasideg ti lakay. “Naimbag
nga aldawyo, governor,” indayawna. “Daklisankami
idiay Santa. Agpakpakaasikami koma ta ibabawiyo
ti panangiparityo iti panagdaklismi iti ipon.”
Impakitana ti petisionda.
“Napirmaanen ti ordinansa,
tata, ket saanen a maibabawi. Mabalud ken agmulta
ti asino man nga agsalungasing iti dayta a linteg,”
insugbat ti gobernador ket nagnan.
Kimmamakam da Lakay Polon.
“Nalabesen nga alas
dose. Adda kamkamakamenmi ken Mayor Sanches,”
itudo ti gobernador ti agtaktakder a lalaki.
“No iparityo ti panagdaklismi,
apo, kasla imparityo metten nga agbiagkami,”
kinuna ni Lakay Polon a mangtepteppel iti riknana.
“Ne, ti lakay’toyen
ta…”
sinabat ni Lakay Polon dagiti kasla kumilaw a
mata ti gobernador. No maituredda a patayen, patayenda
latta.
Ngem nagbaw-ing ti gobernador
ket nagturongen iti van ti agur-uray a mayor.
Idi kitaen ni Lakay Polon dagiti
kakaduana, kasla ur-urayen dagitoy ti pangngeddengna.
Napaanges iti nauneg. Nakitana iti isipna da Idiong
nga agtartrabaho iti biray. Dandanin malpas. Kasta
met dagiti agdadait iti daklis. No iparitda, narpuog
metten ti arapaapna. Kasanon ti gastosna?
“Basta agdaklistayo
latta, kakadua,” kinunana. “Panagkunak,
saannatayo a malaon ti pagbaludanda. Basta agkaykaysatayo.
No matiliw ti maysa, agpatiliwtayo amin.”
Idi umulogda iti agdan ti kapitolio,
nagallungogan ti padakpadakda iti sangsangkamaysa
a panagdisco dagiti sakada iti tukad a kayo.
back to writing
from the regions | fiction
| home |