poetry

Haen Ka Na Baya, Kakawat Kong Padaba?
ni Estelito Baylon Jacob

Kun totoong may Bikol writing, haen ngonian an diyaryong nakasurat asin nababasa sa Bikol? Haen an mga libro? Haen an literature? Yaon saen an modern sequel that will supply the missing parts of the epic fragment Ibalong? Haen an mga bagong rawit-dawit, tigsik, osipon asin nobela na matao nin buhay sa paghorop-horop asin imahenasyong Bikolano?

-Marne Kilates, Some Pangs of Conscience, Some Sweeping Generalizations

I
Ika an dating kong kahamlaan.
Nagliligid-ligid kita sa doot
Mantang dinadangog ta an mga ambahan
Na kinakanta sato ni nanay.
Kanta an mga siyap kan gamgam sa Isarog.
Mantang bayle an ragusnos kan tubig sa danaw.
Minsan, minakurumong kita nin tamong
Kun an awit sato ni tatay makagirabong angoy.
Bura nin barokikik an mga orolay-olay
Asin daguldol asin kikilat an mga pangiturugan.
May minsan man na nag-uuru-ugdo kita
Kun minauli sinda manoy hali sa bulod
Baktot an layas na orig asin kurigrat an awit.
Kaya an ogik kan orig sarong pangapudan,.
An arak minabulos nin karantahan asin baraylehan.

II
Tanda mo pa daw kaidtong panahon?
Nahihiling ta pa an mga ngirit
O pagkurundot nin angog
Sa pandok ni Don Alejandro,
O kaya ni Don Luis o Prinsipe Grimaldo.
Ginugumos-gumos ta sa satong daghan
Kun an kurabkutab mga paghadit.
Ginugurugumsa ta an satong halanuhan
Kun an hagalpak nin ngarak-ngakan pagtrayumpo sa buhay.
Minakarampag kita sa daga
Kun an mga pasagin na pangilusyon
Saginsagin man na dai naririparo.
Asin minaguruop kitang nasusuya
Kun an satong binibida,
Nakakaiba sa sudol kan paghangos
Kun mapungaw an tanog
Asin madiklom na marhay an entablado.
Kaidto pa itong panahon.

III
Kaidto pa idto, sakong padaba.
Kan an satong mga rawit-dawit
Sarong harapagan na kawat sa bangging bulanon,
O sa agang makusugon an uran.

Sa mga aldaw na mauranon,
Sarong palitada nin rawit-dawit
An nagtatapsik sa satong lawas.
Binabasa kita sa satong harapagan.
Minatukdo ka sa daghan ni Eustaquio Dino,
Binubutong ko man an kamot ni Mariano Goyena del Prado.
Kinikiblit mo an likod ni Asisclo Jimenez,
Asin tinitikwil ko an habayan ni Valerio Zuñiga.
Dangan kita nagdadaralagan sa uran.

Kun bulanon man asin an langit may pangimbitar,
An satong mga osipon haloy na harapagan sa turubigan:
Malinaw na gira sa mara-marang daga
An mga nagpakibig-kibig sa satong mga ngabil
Mga mamundong mga agi-agi, magulong mga sadiri,
Magabat na mga pagmate, makulog na mga pagkatawo—
Mga gira sa dagang osipon ninda Paz Cea de Conde,
Nicolasa Ponte de Perfecto asin Ana Calixto.
Kaskas an satong pakihasugan.
Daing untok na pagdalagan tanganing an gira ninda
Ialisngaw asin iduros pamara sa satong daghan.

IV
Tama siguro an sabi ni Nanay.
Pag kita daa nagdarakula, .
May mga kawat na nawawara sa isip.
Haen an mga kiblit o tikwil kan satong mga rawit-dawit
Tanganing magdanay pa sakong daghan an uran?
Haen an mga gira na nagsususog sa gurit
Kan mga osipon sa bangging may turubigan?
Haen ka sakong kakawat, sakong kahamlaan?
Tukdui giraray ako kun pano an makihapagan.
Ika an sakong kakawat.
Aram kong saimo ining pangaturugan
Na kitang duwa,
Maligid-ligid giraray sa kadodootan,
Maharapagan giraray
Sa uran o bangging may turubigan.

Hunyo 13, 2004
9:30 n.b.

Napublikar sa Bicol Mail, Agosto 19, 2004

back to writing from the regions | poetry | home