fiction

Kon Ang Katarungan Lugipon
ni Ariston Em. Echevarria

Buas sa kaagahon, sa dili pa magmusiaw ang adlaw sa Sidlangan, kuhaon nila ang labing hamili kag balaan nga bugay kay Abraham del Cielo. Huo, kuhaon nila ang iya kabuhi, bayad sang duha ka kabuhi nga iya nautang. lamang nga makakita sia sang iya anak nga tagumatayon, ang iya anak nga nagtagumatayon sa tapus ang iya pagbatas sang kasakit sa daku nga kahidlaw sa iya. Kay Abraham.

Si Abraham del Cielo nakahibalo sang masubu kag mapait niya nga palaabuton, apang wala sia nagakasakit nga amo yadto ang iya maaguman. Ang kaisug sa pagtubus sang silut nga gintakga sa iya nagagahum sing himpit sa iya kasingkasing kag wala sia sing diutay nga kahadluk sa pagpanginmatay. Kon sa bagay, anhon man niya ang kabuhi nga dutan-on, kabuhi nga ginasab-an kag ginapakiras-an lamang sang mga kabutigan, dinamak kag malupigon nga pagginahum!... Didto sa isa ka kalibutan , yadto didto ang matuod nga kabuhi, yadto didto nagaluntad ang ulay nga pagkahimtang sang labing gamhanan nga Manughukum, yadto didto ang katarungan nga wala pagkalingkang kag wala pagkapukan sa dulus kag unus sang kalupig.

Samtang si Abraham nagahulat sang iya palaabuton, ang iya panghunahuna kag anino nagapangusuy sa banas sang iya kahapon , sang iya mga gin-agihan, sang iya mga handum kon lamang wala magsayup ang pagtuytuy sa iya sang kapalaran. Apang, sa ubus sini tanan kag sa lakat sang mga tikang sang iya painoino, samtang yara sia sa sulud sang puluy-an sang mga makasasala sa pagginahum sang tao kag dutan-on nga pangulohan, wala sia pagbatyag sing diutay nga paghinulsul, wala sia pagtigay sing kangilin sang iya pagkahimtang, wala sia pagbatyag sing diutay nga kahuya sang iya mga binuhatan. Matawhay, masanyog, matanlas ang pagbadbad sang mga anino sang iya mga tinaliwanan kag tanan yadto, aydto nagatipyuk sa gintaipan sang iya palaabuton. palaabuton nga buas damlag magaapas na sia sa iya anak didto sa isa ka kalibutan , sa isa ka kinabuhi nga dayon. magaapas sia sa iya anak nga amo ang bugtong nga bunga sang ila pagtiayon ni Pilar nga iya asawa, magaapas sia sa iya anak nga amo ang nangin kabangdanan sang iya pag-utang sing duha ka kabuhi.

Kon ngaa nga didto sadto nga palaabuton si Abraham del Cielo ginpahangungud sang kapalaran, ang maragtas sang iya kahapon amo lamang ang makatalastas.

_ _ _ _ _ _ _

Si Abraham del Cielo, isa ka pamatan-on nga banwahanon, maugdang sing gawi, may katutum sa pagpangabudlay sing matinlu, matinuohon sa matul-id nga pagtuman sang mga kasuguan sang banwa. Bisan matuod nga mga katloan kag tatlo pa lamang ka dagang-bulan ang iya kagulangon, apang tungud sang wala'y langan niya nga pagtuon sang mga hitabu sa aton pagginahum nakasayasat sia sing himpit sang matuod nga pagpadalan sa sulud sang aton pangulohan. Ang aton pangulohan, bisan matuod nga makiangayon, pangulohan nga amo ang ginabilang nga mapinatugsilingon, matinalamdon sa pagkahimtang sang banwa kag pumuluyu, apang dili mapamatukan nga ang iban nga yara sa gahum kag ginatugyanan sang kagamhanan, wala na pagbatyag sing patugsiling, kundi lamang ang ginatamud kag ginapasandigan sang mga ginabilang nga kinamatarung, amo ang kabatid sa pagbulubalikwat ka gang kahanas kag kadalas sa pagsalamangka sang aton mga kasuguan. Ini tanan, nasayuran ni Abraham kag nagangutngut ang iya inogbalatyag sa pagpanumdum sang kapalaran sang iya nga kauturan kag kasimanwa, mga kauturan kag kasimanwa nga wala sing pangilala, wala sing pull , wala sing maninoy , apang may ikasarang. Si Abraham nakasayud nga sa sulud sang ila puod may madamu nga mga nakalampuwas sa pasinawan sang serbisyo sibil , upang tungud nga yadto nga mga pamatan-on wala sing hikap, wala sing pangilala, wala sing pull , sa gihapon wala sing pangita, wala sing sarang kuhaan sang ila mga kinawala. kag naagi ang mga inadlaw nga ginakulang sila sa mga pagkaon!... Apang ang mga kubus sing mga kinaadman nga may hikap kag mga suud nga kilala sang ila pangulo-puod, yara sa mga palangakuan nga mga tinukud kag nagapaabut sing dalagku nga mga suhol!... Si Abraham, sa iya kaugalingon, isa sang mga wala sing mabakud nga palangitanan, wala sing sapayan nga sia isa man sang may mga kapalaran sa paghuput sing kalig-unan gikan sa talapatan sang halangdon nga punuan sang serbisyo sibil . Sa sulud sang duha ka tuig nga pagpanghuma-huma ang iya sing palangitan-an sa sulud sang mga talatapan sang aton pangulohan, sa tapus sia makapakita sang iya ikasarang sunu sa mga pangabay sang mga nagadumala sang talatapan nga iya masudlan, pahayagan lamang sia nga dili sia sangkul sadto nga mga hilikuton kag a tapus niya yadto matalikdan, ang amo nga palangakuan nga sa iya kunta mga kamut mahatag, yadto ipaagum sa isa nga ginpatigayon sang ila pangulo-puod. Amo yadto nga mga kaparutan sa pangabuhi ang naaguman ni Abraham, ka gang iya pagkalampuwas sa pasinawan sang serbisyo sibil wala niya mapusli, wala makahatag sa iya sing palangitan-an nga makadulut sa iya sing kabuhian, subong man sa iya asawa kag sa bugtong nila nga anak.

Panahon sang piniliay.

Huo, nagaabut ang panahon sang piniliay. Sa puod ni Abraham mabaskug kayo ang pagsumpunganay sang duha ka bunghay, bunghay sang mga yara sa gahum kag bunghay sang mga ginagamhan, bunghay sang mga sakun kay bunghay sang mga maalwan; bunghay sang mga salimpapaw nga mga makiangayon kag bunghay sang matuod nga mga makiangayon; bunghay sang mga mapinalabi-labihon kag bunghay sang mga matinalamdon. Sa sini nga piniliay ang tanan nga mga tagabunghay sang yara sa gahum tama ang paghilimud-us nga ila masulpu ang ila pangulo-puod; ka gang mga taga-bunghay sang mga ginagamhan subong man nagapulaw-bugtaw sa pagpang-adga sa mga pumilili nga ila lutuson ang palapilian sang mga yara sa gahum, nga bagay na nga ilisan ang pangulo-puod sing bag-o nga guya, bag-o nga utuk nga makahatag sing kahigayunan sa mga linibo nga mga wala sing pangita nga mga mamumugon, bag-o nga kasingkasing nga makahibalo magbatyag sang kapiut nga ginabatas sang mga inanak sang balhas, bag-o nga mga kamut nga may kangil-ad sa pagpatumbaya.

Adlaw sang piniliay.

Si Abraham del Cielo, isa sadto sang mga tulugyanan sa pagtatap kag sa pag-atipan sang mga hilikuton sa sulud sang pililian. Isa sia sadto sang mga tiglawas sang bunghay sang mga ginagamhan. Gani ginalauman sang iya mga kabunghay nga sa iya pagtambong sa tion sang inisipay sang mga pili, iya mabalabagan ang ginapaabut nga pagluib kag pagdaya sang mga tiglawas sang bunghay sang mga yara sa gahum.

Tion sang inisipay sang mga pili.

Didto sa sulud sang pililian diin si Abraham isa sang mga tulugyanan.

Gobernador Provincial: Roberto Montesilva.

Miembro de la Junta Provincial: Bartolome Cordova, Donato Antemano.

Alcalde Municipal: Roman Villamor.

Vice Alcalde Municipal: Salvador Mehan.

Concejales Municipales: Pablo Tesoro, Pascual Reviles, Anacleto Pobre, Geronimo Luna, Feliciano Canto, Amador de la Cruz, Jose Campos, Leon Bordon.

Tanan yadto, mga palapilian sang bunghay sang mga pinagamhan. Tagsa ka pagbilad sadto sang balota amo yadto nga mga ngalan sang napagkit. Napulo. Katloan. Kalim-an. Isa ka gatus na ka balota ang nabasa kag wala pa gid sing isa nga nagpahayag sang ngalan sang mga palapilian sang bunghay sang mga yara sa gahum.

Duha ka gatus. Tatlo na ka gatus kag sa gihapon wala pa gid sing isa ka kudlit ang ngalan sang mga palapilian sang bunghay sang mga yara sa gahum. Nagamug-ut na sadto ang pagginhawa sang mga tiglawas sini nga bunghay.

Sa lakat sang gwa sadto nga gma balota , wala sing kadalag-an ang mga palapilian sang bunghay nga kasumpong sang bunghay ni Abraham.

Didto sadto kag.

Gobernador Provincial: Man. uel.. Laz.. a.. ro..

Miembro de la Junta Provincial: Lu. is. del.. Mar., Car.. los. Mer. ca. do.

Abyan, - saligbat ni Abraham, - tabi, hulat anay, - pangabay niya sa iya kaupod nga tulugyanan man sadto nga pililian kag manugbasa sang balota, - patan-awa abi ako sina nga panid sang balota. -

Wala ka bala sing salig sa akon?... - buklas kag alingit nga sabat sang gintablaw ni Abraham.

Dili nga wala ako sing salig sa imo, - mahinay nga tugda ni Abraham, - kundi, buot lamang ako magtan-aw sina nga balota kag nagakunla-kunla ang imo pag-basa. basi kon dili gid maathag ang pagsulat sang tagpili. -

Wala na sadto magsabat ang kahambal ni Abraham. Ginamhan na yadto sang mabangis nga aligutgut ang iya sadto painoino. Kon malutus ang ila sadto palapilian, sa wala'y duhaduha dili makapasulpu ang ila ginapakaali nga pangulo-puod. Kag kon dili yadto makapasulpu, sa wala'y duhaduha ang ila mga palangga nga nagauyat sing palangakuan sa sulud sang pangulohan mataktak sa ila lingkuran. Busa, bangud sini nga mga panghunahuna ila nga himuon ang tanan nga mga kalalangan, lamang nga mapasulpu nila ang ila pangulo-puod.

Sa ubus sang pagsabtanay ni Abraham kag yadtong iya kaatubang sa sulud sang pililian, sa hinali lamang nagsalindab ang isa ka huyap. Naglagsak!... kag nagdulum sadto ang panan-awan ni Abraham. Tinapayan sia!...

Ang mga tao nga nagapalamati kag nagatalan-aw sa gwa sadto nga pilian nagsininggit kag sa gilayon nagdampug ang duha ka polis. Gindakup nila dayon si Abraham, kay sunu sa ila, nagtuga yadto sing gamo sa sulud sang pililian sat ion sadto nga inisipay sang pili. Gindala gilayon sia sa hunungan sang banwa bisan pa nga wala matapus yadto nga eskrutinyo . kag sang pagkaaga na lamang sang madason nga adlaw sia makagwa, makapauli sa tapus matigayon ang pasalig nga ginkinahanglan sanglit ginsumbong sia gilayon sa hukmanan batuk sa sala nga, sunu sa iya mga kasumpong, iya nahimu.

Kaagahon sang adlaw nga madason sa piniliay.

Viva!... Manuel Lazaro!... Viva.-

Mabuhi ang amon pinalangga nga pangulo-puod, Manuel Lazaro!...

Kabay, palawigon si Hal. Manuel Lazaro!... -

Amo yadto ang mga hinugyaw sang mga sumalakdag sang napilian kag napasulpu nga manugdumala sang puod ni Abraham. Makisay, mapagsik sadto ang mga panglawas kag mga pamatyag sang mga kabunghay sang mga yara sa gahum. Nagdaug ang ila sandigan sa pangabuhi, apang yadto nagakahulugan sa mga tagabunghay nga ila kasumpong sing mga tatlo pa naman ka tuig nga pagpatumbaya sa mga wala sing palamugnan!...

Kon ngaa nagdaug ang mga palapilian sang bunghay nga kasumpong sang bunghay nga ginadampigan ni Abraham, mahangup lamang sing maathag sa bahin sang hitabu nga nagdangat didto sa pililian nga diin si Abraham isa sadto sang mga tulugyanan. Kay sa hublas nga kamatuoran, ang mga ngalan sang mga palapilian sang bunghay ni Abraham ginbasa sa ngalan sang mga palapilian sang bunghay sang ila mga kasumpong.

Malipayon na sadto matuod ang mga kadampig kag kabunghay sang pangulo-puod nga napilian kag napasulpu. Apang si Abraham del Cielo wala sing sapayan nga nagakahanusbu sia sa pagkalutus sang ila palapilian, pagkalutus nga salin sang mahigku nga pagdaug, nagakasakit man sia nga ang iban sang iya mga kabunghay nga nangintulugyanan man sa pililian nga katulad sa iya, gingamhan sang katalaw sa pasabdong sang malain nga pahitu sang ila mga kasumpong ka gang iban kon wala makatingug, bangud yadto nga ginsolda sang pilak ang ila mga bibig. Kag sa ubus sadto nga mga kahanusbuan ni Abraham nagabal-ag sa iya kalinung ang kasaba nga iya ginaatubang nahanungud sa hitabu nga iya gintuga didto sa sulud sang pililian sadtong tion sang inisipay sang mga pili. Ang iya painoino nagapanglatas sa madalum nga lublub sang katarungan sa pagpangita sing kalalangan nga makaluwas sia sa tampalas sang iya mga kasumpong kag kon mahimu pa gid nga iya mabuyagyag kag mapamatuoran sa atubangan sang hukmanan ang mga kagarukan nga nahimu sa nagligad nga piniliay. Ang iya mga kabunghay kag mga kadampig subong man nagabulig sa iya. Sa isa ka pulong, ang sumpunganay sang duha ka bunghay sa sini nga sugilanon wala lamang magdulog didto sadto nga piniliay nga nasambit. Nag-uswag, nagdayon pa yadto tubtub sa atubangan sang hukmanan.

Sa atubangan na karon sang hukmanan.

Ang mga mananabang sang kasumpong ni Abraham masigpahayag na sang ila mga kasaysayan sa pagpamatuod nga si Abraham amo ang nagtuga sing gamo, nga sia amo ang may tuyu sa paghimu sing kalautan, nga sia amo ang may handum sa pagpadaug sang ila mga palapilian sa mahigku nga paagi.

Sa pihak naman nga bahin, sa bahin ni Abraham, ginpanghimutig yadto tanan sang iya mga mananabang. Tungud nga sia kabunghay sang mga ginagamhan wala sing ikasarang sia pagtuga sang mga kalautan nga ginapaangkon sa iya, nga si Abraham nagtuman sang iya katungdanan sa pagkatulugyanan sang pililian nga iya natuonan, nga si Abraham nagtuman sang iya katungdanan sa pagtapna sang kagarukan nga buot himuon sang iya mga kasumpong!...

Apang.

Huo, apang. kag sa pag-untat sang husay. sa tapus "matun-an" sang halangdon nga hokum ang mga katarungan nga ginpahayag sang tagsa ka bunghay sadto nga kasaba, ang blitzkrieg sang hukmanan, ang takga sang hukmanan nga dutan-on, hukmanan nga ginapaniglawasan sang isa sang mga kabunghay nga kasumpong sang bunghay nga ginadampigan ni Abraham, ang takga sadto nga hukmanan didto magtupa sa abaga ni Abraham!... kag sunu sa pamatbat nga ginpat-ud sang hokum, si Abraham del Cielo magabayad sang sayup nga iya "nahimu" sing anum ka bulan, duha ka pulo kag siam ka adlaw sa bilangguan!...

Yadto nga takga, sunu sa panghunahuna ni Abraham, ginhatag sa iya, lamang kag agud mangintalamdan ang kabug-at sang "nahimu" niya nga "sala" agud ang tanan nga may kabalaka sa pagtapna kag pagsabdong sang mga kalautan sa piniliay subong sang pagsabdong ni Abraham sa iya kaisug sa pagtubus sadto nga silut, silut nga bayad sa subong sadto nga "sala"!...

Sa sulud sang bilangguan ni Abraham, isa na sadto ka pinat-inan nga binilanggu sang mga bantay, mga bantay nga nagauyat sang ila palangakuan tungud lamang nga sila nga pato nga piang . Sa masunsun, si Abraham nagaupod sa hubon sang mga binilanggu nga ginapapangabudlay sang mabaskug sa gwa sang ulo-banwa.

Isa ka adlaw.

Si Abraham, samtang angadanghus kag nagasaku sia sang hilikuton nga gintugyan sa iya didto sa sulud sang bilangguan, gintawag sia sang bantay kag tunghulan sang isa ka sulat. Binukad niya yadto gilayon ka gang gikas sang mga dinalan sadto nagasiling:

Abraham, si Nonoy mabug-at ang pagbati. Anay sini dili sia nanginaon. nagniwang sia kag nagluya. Gindunggu sia sang hilanat tubtub nga sining karon nga nagadula ang iya pangalibutan. nagapanawag sia sa imo kag. daw kapait sining aton palad. PILAR

Dili na mahamtang sadto ang panumduman ni Abraham sang iya pagkabasa sadto nga mga tugon sang katimbang niya sa pangabuhi. Sa wala sing diutay nga kaalag-ag, dayon niya pinalapitan ang 'pangulong' tulugyanan sang bilangguan kag magpakiluoy nga kon mga sarang mahatagan sia sing kahigayunan kag kalangan sa pagduaw, bisan lamang makadali, sa iya anak, Apang binunggahan sia sing masakit nga mga halambalanon. ginyaguta sia. ginpasipalahan sia kag tabugon pabalik sa hilikuton nga ginatugyan sa iya.

Ang mga bantay sang bilangguan nga nakahibalo sang ginapangabay ni Abraham sa pangulong tulugyanan sang bilangguan kag wala matigayon nagkinadlaw sa iya, nagbulig sa paghan-us sa iya sing mga yaguta kag pasipala.

Kahapunanon.

Kapin sa kalim-an ka mga binilanggu ang gindala sa gawa sang ulo-banwa. Pagapahilamonon yadto sila sang dalanon nga nagapadulong sa Aminhan. Isa sadto sang nasambit nga mga binilanggu si Abraham. Tatlo ka bantay ang nag-upon sadto sa ila. Si Abraham nagatuman lamang sang mga hilikuton nga gintugyan sa iya, apang ang iya painoino kag panumduman yadto sa pagkahimtang sang iya anak. Ayhan magaayo, mauli pa sa mayo nga pagkahimtang ang pamatyagon sang iya anak kon lamang makakita sa iya. Ah, himuon niya ang kalalangan. bisan makahalalit nga kalalangan. lamang makakita sia sang iya anak!... Kon sa bagay nagaantus sia sang silut nahanungud sa sala nga amo ang iya pagtapna kuntani sang malain. Sa sulud sang iya dughan nagadabdab sadto ang kalayo sang aligutgut. Sa iya hunahuna nagahiwasa ang kahidlaw sang isa ka anak sa isa ka amay. Sa iya kasingkasing nagasinggit ang gugma sang isa ka amay sa isa ka anak. Ah, himuon niya ang kalalangan. Dili niya pagpaligaron yadto nga tion.

Didto sadto kag.

Dayon sadto ni Abraham dalagan dangup sa kaubay nga talunan, padulong sa ila puluy-an. Nagahinangup na sadto sa mga ikalima kag tunga ang takna sa hapon kag nagaamat na ang kalibutan sadto sang pangunup sang lambongon nga kumbong. Ang kataknaon daw nagbulig sadto kay Abraham pagtigayon nga mahimu ang iya mga tinutuyu. Subong sang bukal sang tubig nga ginaanud sang sulog ang kahalimbawa na sadto ni Abraham samtang nagasughut sia sang talunan padulong sa ila puluy-an. Ang kasigni sang iya binuhatan wala makaupang sang iya kaisug sa pagpalagyo, sa pagpadayon sang iya paglakat sa pagduaw sa iya anak, sa iya anak nga mabug-at ang pagbati.

Tungud sang kalayu sang banwa ni Abraham sa ulo-banwa kag labut pa nga masiut ang iya mga pinang-agyan, madalum na sadto nga kagab-ihon sang pag-abut niya didto. Sa wala sing diutay nga katahap pumadayon sia gilayon sa ila puluy-an kag sang pagbukas niya sang ila tataliwanan.

- Pilar!..., - ang tamyaw niya sa iya asawa nga nagasabak sang ila anak.

- Abraham!..., - sabat ni Pilar nga nahakibut sang pagsulud sang iya bana. - Wala ako maghunahuna nga makaabut ikaw. Si Nonoy dili nag id naton mahawiran, - kag dayon ni Pilar paghibi. Ang bata sadto nga tion nagaamat na sang palamugnaw ang kalawasan.

- Pilar, ginlalang ko ang dili kuntani dapat buhaton. Apang ginhimu ko yadto, lamang nga makatambong ako sa bisan kon ano ang maabutan sang aton anak. Ginlampusan ko ang duha ka bantay kag magpalagyo, - panugiron ni Abraham.

- Sus. mari. sep. Daku nag id ang imo katalagman, Abraham, - tugda ni Pilar.

- Matuod gid. Apang, amo ini ang bagay kon ang aton katarungan amo na ang lupigon!... Kinahanglan nga panginmatyan kon amo gid man ang pagbuot sang dutan-on nga hukmanan, Pilar. Wala pulus ang pagginahum nga nagahuntad sa saliagum nga pagkamakiangayon, - pahayag ni Abraham nga ginasab-an na sadto sang kaisug, sang kabangis batuk sa pagginahum sang iya banwa - Ihatag sa akon si Nonoy, - pulong pa gid niya samtang nagadahu sia sang iya mga kamut kay Pilar sa pagbaton sang ila anak. Ginhatag ni Pilar ang bata kay Abraham nga nagaalagay ang luha.

- Buksi kami!... Kami ang mga tiglawas sang kasuguan! - Tingug yadto gikan sa gwa sang puluy-an ni Pilar kag ni Abraham. Wala sing naglihuk sadto sa ila. Didto sadto kag sa hinali bumukas ang takup sang ila talaliwanan kag nagsulud ang apat ka lampitaw.

- Wala magsayup ang amon banta nga yari gid ikaw pumadulong, Abraham!! - ang matigda nga pahayag sang pangulo sadto nga hubon sang mga maniningad sang banwa. - Karon, luyag mo kag indi, dalhon ka namon sa gilayon sa amon pagbalik, - dugang nga pulong sang nagahambal.

- Matuman ang inyo pagbuot, - sabat ni Abraham, - apang, pangabayon ko sa inyo nga anay ako makabalik upod sa inyo, tambongan ko anay ang pagtaliwan sang akon anak. -

- Dili mahimu, - tugda sadto nga pangulong lampitaw, - ang mandu sa amon, amon nga tumanon.

- Kon amo, - sabat liwat ni Abraham, - tumanon ninyo ang mandu sa inyo, apang dili ako mag-upod! Pamat-ud yadto nga mga tinaga sang isa ka tao nga dili man magbato sa mga tiglawas sang kasuguan, apang may kaisug sa pagpanagudili.

Sang ila mabatian yadto nga mga pinautwas ni Abraham, dayon sang tatlo ka lampitaw palapit sa iya. Gin-uyatan sia sa isa ka butkon kag bulyahon, ganoyon pagua sa ila puluy-an. Nagpanipuslut si Abraham, apang wala gid magbayaw sang iya mga kamut sa pagbatu. Sayud sia sadto nga wala na sing kinahanglan ang kusug sa pagpamatuk. Dili na bagay yadto. Hangup niya sing himpit nga ang tampalas nga iya ginhatag sa duha ka bantay tumbas na yadto nga makabayad sa mga pasipala sa iya sang iya mga kasumpong. Wala na sing pulus ang tanan. Samtang nagalakat sia kaupod sadto nga mga lampitaw, nagahibi ang iya kasingkasing sa pagpanumdum sang iya gintalikdan nga kahimtangan sang iya wala'y kabuhi nga anak kag asawa nga nagasinggit sa daku nga kasakit.

Isa ka aga sang makaligad ang mga inadlaw nga nakabalik si Abraham sa bilangguan.

Sa atubangan sang hukmanan.

Si Abraham nagapamati sang pamatbat sang hokum sa matuod na nga sala nga iya nahimu. Gikas sadto nga pamatbat nagasiling. sa sayup nga amo ang pagpatay sing duha ka tao sa tikas nga paagi, ang silut amo ang pagpabayad sa tagpatay sang iya kabuhi. Si Abraham del Cielo, wala sapayan nga sia binilanggu, nakapatay sing duha ka tao, duha ka tao nga suluguon sang banwa kag ginpatay niya yadto sa tikas nga paagi. Gani sia silutan sing kamatayon.

Buas sa dili pa magmusiaw ang adlaw sa Sidlangan, kuhaon nila ang labing hamili kag balaan nga bugay sa iya, kay Abraham. Apang bisan nga amo yadto ang iya madangatan wala man sia paghinulsul, wala sing kangilin sang iya pagkahimtang, wala sia pagkahuya sang iya mga binuhatan. Sa iya hunahuna, manginmatay sia sa pagtubus sang mga aligutgut sang iya mga kadampig, - manginmatay sia sa pagbayad sang iya nautang nga kabuhi, manginmatay sia sa pag-apas sa iya anak sa isa ka kalibutan, sa isa ka kalibutan diin ang katarungan wala pagkalingkang kag wala pagkapukan sa bagyo kag halit sang kalupig kag kadaya nga dutan-on.

1940

Read the Filipino translation by Rosario Cruz-Lucero

back to writing from the regions | fiction | home